Veel gestelde vragen

Wat is een luchtweginfectie?

De luchtwegen vormen de doorgang voor lucht naar de kleine longblaasjes in de longen. In de longblaasjes wordt zuurstof opgenomen in het bloed en kooldioxide als afvalstof voor uitademing afgegeven. De luchtwegen zijn verdeeld in ‘bovenste’ en ‘lagere’ luchtwegen. De bovenste luchtwegen bestaan uit neus, keel, bijholten, middenoor, stembanden en luchtpijp. De lagere luchtwegen bestaan uit de luchtpijptakken (bronchiën), de longblaasjes (alveoli) en het longweefsel.

Komen luchtweginfecties vaak voor?

Luchtweginfecties komen zeer vaak voor, met name infecties van de bovenste luchtwegen: verkoudheid, keelpijn, hoesten, middenoorontsteking en bijholteontsteking. Deze worden meestal veroorzaakt door virussen en hoeven niet behandeld te worden. Lagere luchtweginfecties zijn vaak ernstiger. Dit zijn bijvoorbeeld acute bronchitis en longontsteking.

Wat is acute bronchitis?

Bij acute bronchitis is de wand van de bronchiën ontstoken. Meestal ontstaat acute bronchitis na verkoudheid, keelpijn of griep.  Acute bronchitis gaat meestal binnen twee weken over. Bij rokers houden de klachten langer aan.

Hoe kun je acute bronchitis herkennen?

Na verkoudheid of griep blijft u hoesten. Eerst is het vaak een droge hoest, maar na enkele dagen moet u slijm ophoesten. U kunt wat kortademig zijn en een piepende ademhaling hebben.

Wat kan ik zelf doen aan acute bronchitis?

U hoeft niet in bed te blijven maar doe het wel rustig aan. Drink voldoende, zeker als u koorts heeft. Stop met roken! Door te roken bent u vatbaarder voor infecties en duurt het herstel langer. Als de klachten na twee weken niet over zijn, of als u koorts erbij krijgt en zich erg ziek begint te voelen, neemt u contact op met uw huisarts. Er kan dan sprake zijn van een longontsteking.

Wat is longontsteking?

Longontsteking is een infectie van de kleinere luchtwegen (bronchiën) en de longblaasjes. Een enkele keer wordt longontsteking veroorzaakt door een virus of een schimmel, maar meestal door een bacterie. Vaak is de pneumokokkenbacterie de boosdoener.

Hoe kun je longontsteking herkennen?

De meeste voorkomende symptomen van een longontsteking zijn kortademigheid, hoesten, waarbij geel of groen slijm meekomt, koorts, pijn bij het ademhalen en vermoeidheid.  Bij longontsteking ben je veel zieker dan bij een ‘gewone’ luchtweginfectie en het herstel duurt ook veel langer. In bijna alle gevallen wordt longontsteking behandeld met een antibioticum. Een longontsteking is te zien op een röntgenfoto.

Hoe voorkom je longontsteking?

Het is lastig om te voorkomen dat je met een bacterie in aanraking komt. De kans wordt verkleind door uit de buurt te blijven van iemand die hoest, verkouden is of griep heeft. Probeer ervoor te zorgen dat uw afweersysteem zo goed mogelijk functioneert. Eet gezond, beweeg voldoende en haal de griepprik als u daarvoor in aanmerking komt.

Is er een verband tussen griep en longontsteking?

Normaal is griep binnen een week genezen en voelt u zich nog een tijdje slap. Maar het kan zijn dat u door blijft hoesten of juist opnieuw gaat hoesten. Als u zich erg ziek gaat voelen, kortademig, met pijn bij de ademhaling en koorts, ontwikkelt zich een longontsteking.

Wie loopt risico op een longontsteking?

Iedereen kan een longontsteking oplopen. Mensen met een longaandoening als astma of COPD, rokers, mensen met een verminderde weerstand en 65-plussers lopen meer risico.

Bij chronisch zieken is de weerstand verzwakt, waardoor de bacteriën meer kans maken om zich te ontwikkelen en de ziekte te verspreiden. Bij oudere mensen is het immuunsysteem niet meer zo sterk als bij mensen in de bloei van hun leven. De leeftijd speelt dus een belangrijke rol.

Wat kan ik zelf doen aan longontsteking?

Neem contact op met de huisarts. Meestal heeft u een antibioticum nodig. Stop met roken! Drink voldoende, zeker al u koorts heeft. U hoeft niet persé in bed te blijven, maar doe het wel rustig aan. Neem als de klachten verergeren ogenblikkelijk opnieuw contact op met de huisarts of een huisartsenpost.

Is er een verband tussen roken en longontsteking?

Normaal blijven de longblaasjes schoon omdat trilhaartjes in de luchtwegen slijm met bacteriën en virussen naar boven werken. U slikt het slijm dan weg of hoest het op. Als u rookt, bewegen de trilharen minder goed. Rokers hebben meer kans op luchtweginfecties en longontsteking en houden vaak langer klachten dan niet-rokers.

Is longontsteking gevaarlijk?

Hoewel men de beschikking heeft over effectieve antibiotica, is de sterfte ten gevolge van longontsteking nog steeds hoog: in de westerse landen ongeveer even hoog als de sterfte aan alle andere infectieziekten tezamen. Met name de pneumokokkenbacterie is berucht. In Nederland krijgen jaarlijks zo’n 48.000 mensen longontsteking door de pneumokokkenbacterie, waarbij 10% overlijdt.

Hoe verloopt een longontsteking door pneumokokken?

Longontsteking veroorzaakt door pneumokokken (Streptococcus pneumoniae) komt het meest voor. Vaak wordt de ziekte voorafgegaan door een virusinfectie van de bovenste luchtwegen (verkoudheid, keelpijn, griep). De longontsteking begint plotseling, met koude rillingen, hoge koorts, pijn in de borst vooral tijdens het inademen, en ophoesten van roestkleurig slijm. Door de pijn en het gevoel van benauwdheid gaat de patiënt oppervlakkig en voorzichtig ademen. Zonder behandeling met een antibioticum kan na enkele dagen blauwzucht (cyanose) ontstaan, doordat er onvoldoende zuurstof wordt opgenomen. De patiënt kan gaan ijlen of wordt verward en geeft door bloed roestkleurig, etterig slijm op. Vroeger waren deze infecties berucht omdat de patiënten er vaak aan overleden. Maar nog steeds vallen er dodelijke slachtoffers, vooral onder oudere patiënten.

Tegenwoordig kan een pneumokokkenpneumonie goed worden behandeld met antibiotica. De huisarts geeft dan het breedspectrumpenicillinepreparaat amoxicilline oraal (dus via de mond) gedurende tien dagen; soms geeft de dokter de voorkeur aan een combinatie van amoxicilline met clavulaanzuur. Bij een zeer ernstig ziektebeeld wordt dit antibioticum of de genoemde combinatie de eerste dag per injectie gegeven en daarna, als er verbetering is opgetreden, als pil. Ontstaat de infectie in het ziekenhuis, dan geeft men de eerste dagen meestal het smalspectrumpenicillinepreparaat benzylpenicilline (Penicilline G) in de vorm van een intraveneus infuus, omdat men in een ziekenhuis wat meer zekerheid over de verwekker heeft. De dagen daarna wordt de patiënt met pillen behandeld.

Kan ik mij laten vaccineren tegen de pneumokokkenbacterie?

Kinderen worden sinds 2006 standaard ingeënt tegen de pneumokokkenbacterie.

Ouderen worden tot nu nog niet gevaccineerd tegen de pneumokokkenbacterie. In 2008 startte in Nederland het CAPiTA-vaccinatieonderzoek met als doel de werking van een pneumokokken conjugaatvaccin bij deze doelgroep te onderzoeken.

Maar liefst één op de honderd ouderen krijgt een infectieziekte veroorzaakt door de pneumokokkenbacterie. De sterfte aan de infectieziekte kan bij senioren en risicopatiënten 30 tot 50% bedragen. Preventie is dus zeer belangrijk.