Pas op voor MERS

10 juni 2014. Drink geen kamelenmelk! Dat is een van de adviezen die gegeven worden aan reizigers naar het Midden-Oosten. Sterker nog: mijd als u niet kerngezond bent voorlopig maar alle kamelenmarkten en maak ook geen ritje op kamelen of dromedarissen. De coronavirussen die de beesten bij zich dragen, komen volgens een recente publicatie in het tijdschrift ‘Emerging Infectious Diseases’ voor 99.9% met het Middle East Respiratory Syndrome Coronavirus (MERS) waarmee ook mensen zijn besmet.

MERS behoort tot de groep van coronavirussen, waartoe ook SARS behoort. SARS (Severe Acute Respiratory Syndrome, vertaald: ernstig acuut ademhalingssyndroom) herinnert u zich nog wel van eind 2002, toen in China de eerste epidemie daarvan uitbrak. Bijna tienduizend mensen raakten besmet en 916 daarvan, verspreid over dertig landen, overleden aan het virus. De SARS-epidemie werd hoogstwaarschijnlijk veroorzaakt door vleermuizen. De dieren werden op markten in Guangdong verkocht en gelden als een delicatesse in die regio. De uitwerpselen worden gebruikt in traditionele Chinese medicijnen. Via de dieren werd het virus overgebracht op mensen.

camelMERS is voor het eerst in september 2012 ontdekt. Aanvankelijk werd verondersteld dat ook deze ziekte werd overgebracht door vleermuizen (zie op onze website ‘Gevaarlijke longontsteking door nieuw type coronavirus’). Maar nu is bij in ieder geval één persoon aangetoond dat hij ziek is geworden na het bezoek aan een kamelenmarkt en het drinken van kamelenmelk. Nog steeds kunnen vleermuizen het reservoir vormen voor het virus. Maar gedacht wordt dan zij het virus overbrengen op de drommedarissen en dat het van de drommedarissen wordt overgebracht op de mens.

Longontsteking

Coronavirussen veroorzaken infecties van de luchtwegen die uiteenlopen van zeer mild tot ernstig, soms ook met een darminfectie, bij mensen en dieren. Naast rhinovirussen zijn het de verwekkers van een groot deel van gewone verkoudheid.

De meeste patiënten met MERS ontwikkelen een longontsteking die al dan niet wordt gecompliceerd door ARDS (Acute Respiratory Distress Syndrome). Bij immuungecompromitteerde personen kan het zich ook als ernstige infectie voordoen zonder specifieke aandoening van de luchtwegen.

corona

Het MERS coronavirus onder de elektronenmicroscoop.

Sinds de ontdekking van het virus in 2012 zijn ruim zeshonderd mensen besmet, waarvan 181 zijn overleden. De uitbraak vond plaats in Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar, Oman en Jordanië. De ziekte is inmiddels door reizigers meegenomen naar Azië, Afrika, Amerika, Nieuw-Zeeland en Europa. In Nederland is onlangs bij twee mensen MERS vastgesteld. Sinds april 2014 is er sprake van een sterke toename van het aantal bevestigde gevallen in het Midden-Oosten. Reden waarom de wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zich zorgen maakt over een mogelijke pandemie.

Reizigers naar het Midden-Oosten, die tijdens de reis of binnen twee weken na terugkeer gaan hoesten, kortademig worden of diarree krijgen, wordt geadviseerd contact op te nemen met de huisarts. Nederlandse ziekenhuizen maken gebruik van strenge voorzorgsmaatregelen als ze geconfronteerd worden met iemand die de bovenvermelde symptomen heeft en kort daarvoor een reis naar het Midden-Oosten heeft gemaakt. Werknemers in de gezondheidszorg die in contact komen met deze patiënten dienen bijzondere gezichtsmaskers, handschoenen en jassen te dragen en moeten daarnaast allerlei andere protocollen volgen om zichzelf en andere patiënten te beschermen.

Reisadviezen en hygiëneadviezen voor het Midden-Oosten zijn te vinden op de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering.

Medicijnen

Er bestaat nog geen vaccinatie tegen het MERS-coronavirus. Vier bestaande medicijnen zijn wel in het laboratorium in staat om het virus af te remmen. Dat blijkt uit een studie door onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum, de KU Leuven en het Erasmus MC in Rotterdam. De onderzoekers testten 348 medicijnen die al op de markt zijn voor andere aandoeningen op hun werkzaamheid in cellen die geïnfecteerd waren met het MERS-coronavirus. De vier stoffen met de meeste potentie waren het malariamedicijn Chloroquine, het antipsychoticum Chlorpromazine, het antidiarreemiddel Loperamide en de hiv-remmer Lopinavir. Die vier bleken best in staat om bij relatief lage concentraties het virus te remmen, terwijl zij de cellen geen of relatief weinig schade toebrachten.

De onderzoekers gaan nu na of deze medicijnen bij dierproeven hetzelfde remmend effect hebben. De meeste aandacht gaat daarbij naar Chloroquine en Chlorpromazine, omdat een Amerikaanse studie deze ook identificeerde als remmers. Aangezien de medicijnen al op de markt zijn, zou dat kunnen leiden tot een snelle toepassing.

Professor Johan Neyts van de KU Leuven hoopt dat een combinatie van verschillende medicijnen de remmende werking versterkt. Hij verwacht dat zelfs een onvolledige remming effect zal hebben omdat dit ons afweersysteem voldoende tijd geeft om het virus op te ruimen. “Daarnaast kan behandeling ervoor zorgen dat een patiënt minder virus produceert en minder besmettelijk is voor de omgeving”, aldus Neyts.

Carl Koppeschaar

 

Meer informatie:

RIVM: MERS-coronavirus
GGD Rotterdam-Rijnmond: MERS-coronavirus
WHO: Coronavirus infections

Tags: , , , , ,



    ▲ Naar het nieuws-overzicht